อย่าเพิ่งเข้าใจว่าทีมงานสโมสรฯ เปลี่ยนแนวการเขียนใหม่ ด้วยการถอดเทปบันทึกเสียงคำสัมภาษณ์ของชีวิตผู้ชายคนหนึ่งที่เกาะผู้หญิงกิน จนได้รับการขนานนามจากสังคมคนไทยว่า "แมงดา"

                แต่คำว่า "แมงดา" ในที่นี้ หมายถึงสัตว์จำพวกแมลงที่อยู่ตามแหล่งธรรมชาติ และคนไทยนิยมนำมาทำเป็นอาหารทาน นั่นก็คือ แมงดานา และแมงดาทะเล หลายคนเข้าใจว่ามันเป็นสัตว์พวกเดียวกัน แต่อยู่ต่างสถานที่กัน อันอาจมาจากคนไทยเรียกชื่อนำหน้าว่า "แมงดา" เหมือนกัน จึงทำให้ผู้คนมากมายเข้าใจผิด ๆ

                แม้ว่ามันทั้งสองจะเป็นแมลง แต่ก็เป็นแมลงคนละพวก แมงดานาเป็นแมลงแท้ ๆ ส่วนแมงดาทะเลเป็นญาติกับแมงมุมและแมงป่อง อันเป็นสัตว์พวกกลาย ๆ ของแมลง

                ในช่วงฤดูกาลที่น้ำจากฟ้าเทลงมา ๆ จนท่วมทุ่งนา นอกเหนือจากการหาปลาของชาวบ้านแล้ว กิจกรรมอีกอย่างหนึ่งที่ชื่นชอบกันมาก ก็คือ "การจับแมงดานาและหาไข่ของมัน" ยิ่งนึกถึงกลิ่นหอมฉุน ๆ เมื่อนำมาทำเป็นน้ำพริกแมงดานา คลุกกับข้าวร้อน ๆ แกล้มด้วยผักสดสารพัดชนิดที่ขึ้นอยู่ตามท้องทุ่ง ก็ชวนให้น้ำลายสอเต็มปาก จนอดไม่ได้ที่จะลอบกลืนน้ำลายลงคอ

                แม้แต่ในยามค่ำคืนที่ท้องฟ้าอึมครึมไปด้วยเมฆฝน ชาวบ้านก็ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจับแมงดานา ด้วยการใช้แสงไฟล่อ ซึ่งเหล่าแมลงล้วนชื่นชอบหนักหนา ยิ่งเป็นแสงสีฟ้า สีน้ำเงิน หรือสีม่วง ด้วยแล้ว มันยิ่งชื่นชอบเป็นพิเศษ

                การจับแมงดานาไม่ใช่เรื่องง่าย ๆ แรก ๆ แทบทุกคนต่างเคยถูกมันใช้ปากต่อยเอาจนมือไม้บวมเป่ง ปวดไม่ใช่น้อย เวลาจับจึงต้องสังเกตให้ดีว่าส่วนหัวส่วนท้องอยู่ตรงไหน เพราะตัวของมันมีสีกลมกลืนกับธรรมชาติ เมื่อพบเจอและเห็นชัดเจนแล้วก็ใช้นิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ของมือข้างที่ถนัดจับเข้าที่ด้านหลังบริเวณรอยต่อระหว่างหัวกับลำตัว หากพลาดไปจับตอนท้ายหรือหาง มันจะพลิกตัวใช้ขาคู่หน้าเกาะรัดนิ้วมือเรา แล้วใช้ปากที่แหลมคมแทงและปล่อยพิษสร้างความเจ็บปวดได้ ครั้นจับได้แล้วก็ต้องรีบเด็ดเหล็กในที่ปากหักทิ้งไป แต่อย่าให้หัวขาด เพราะจะทำให้มันตายเสียก่อน แล้วเก็บใส่ภาชนะที่เตรียมมา

                แมงดานาเป็นสัตว์อยู่ในไฟลั่มเฮมิพเทอร์ (Phylum HEMIPTERA) ไฟลั่มย่อย PROSORRHYNCHA วงศ์ HETEROPTERA มีชื่อสามัญว่า "Water Strider" หรือ "Giant Water Bugs" หรือ "Toe-Biters"

                แมงดานาจัดเป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก (Amphibian) จำพวกมวนน้ำชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกนี้ ชาวยุโรปจึงเรียกแมงดานาว่า "มวนน้ำยักษ์"

                อันที่จริงแล้วควรเรียกว่า "แมลงดานา" มากกว่า "แมงดานา" ตามจำแนกวิธีการเรียกสัตว์จำพวกแมงและแมลง เพราะมันมีขาแค่ 6 ขา ไม่ใช่ 8 ขา แต่ไฉนคนไทยกลับเรียกว่า "แมงดานา" จะว่าเรียกเพี้ยนก็ไม่น่าเป็นไปได้ เพราะแมลงวันก็ยังเรียกว่า "แมลงวัน" ไม่ได้เรียกเพี้ยนเป็น "แมงวัน" เหมือนแมงดานา เอาเป็นว่าเรายอมรับกันโดยปริยายก็แล้วกัน

                ลักษณะทั่วไปของสัตว์ชนิดนี้ที่เห็นเด่นชัดที่สุด คือ มีรูปร่างหน้าตาเหมือนกับ "แมลงสาบ" ขนาดใหญ่ ตานูนแข็งขนาดใหญ่ 1 คู่ ปากมีรูปร่างคล้ายเข็มแหลม ขาทั้ง 4 คู่มีปลายแหลมคมกริบ ขาคู่แรกเป็นอวัยวะใช้จับเหยื่อ ส่วนขาคู่ที่ 2 และ 3 เป็นอวัยวะที่ใช้ว่ายน้ำ โดยเฉพาะขาคู่หลังสุดมีลักษณะคล้ายใบพาย ซึ่งอวัยวะส่วนนี้มีความจำเป็นมากในการดำรงชีพ

                ทั้งตัวผู้และตัวเมียมีขนาดใกล้เคียงกัน คือ ลักษณะลำตัวยาวรีเหมือนใบไม้ ออกโทนสีน้ำตาล กว้าง 1-1.5 นิ้ว ยาวประมาณ 2-4 นิ้ว ปากแบบเจาะดูด แต่ข้อสังเกตง่าย ๆ คือ ตัวผู้มีลำตัวกลมป้อม ขนาดเล็กกว่าตัวเมียนิดหน่อย และมีหางลักษณะยาวแหลมคล้ายเดือย ส่วนตัวเมียมีลำตัวออกแบน ๆ ส่วนท้องใหญ่ กว้าง และไม่มีหาง เมื่อแง้มดูที่ปลายท้องตัวเมียจะเห็นอวัยวะวางไข่คล้ายเม็ดข้าวสาร

                ในเมืองไทยมีรายงานการพบแมงดานา โดยจำแนกตามลักษณะภายนอก อยู่ 3 ชนิด ด้วยกัน คือ แมงดาหม้อ แมงดาเหลือง (หรือแมงดาทอง) และแมงดาลาย

                แมงดาหม้อจัดเป็นแมงดานาพันธุ์ไข่ดกที่ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว ขอบปีกมีลายเหลืองทองและยาวไม่ถึงหาง ส่วนแมงดาเหลือง (หรือแมงดาทอง) มีลักษณะออกสีเหลืองทองทั่วทั้งตัว ชอบกินแมงดานาชนิดอื่นเป็นอาหาร และนับว่าหายากที่สุด สำหรับแมงดาลายนั้นบริเวณขอบปีกจะออกลายสีเหลืองทองคล้ายกับแมงดาหม้อ แต่ขอบปีกจะยาวจนถึงหาง ซึ่งตามตลาดสดที่เราเห็นกันบ่อย ๆ โดยเฉพาะในช่วงหน้าฝน ส่วนใหญ่จะเป็นแมงดาหม้อและแมงดาลาย

                แมงดานาจะเริ่มแพร่พันธุ์ตั้งแต่กลางเดือนกรกฎาคมหรือเข้าหน้าฝนได้ประมาณสองอาทิตย์ แล้วหยุดการแพร่พันธุ์ก่อนสิ้นสุดฤดูฝนประมาณสองอาทิตย์ ช่วงนี้ไม่ว่าแมงดานาจะบินมาจากไหนก็ตาม เมื่อตกลงยังพื้นโดยเจตนาของมันเอง หรือถูกสิ่งใดก็ตามที่ทำให้มันเสียหลักตกลงสู่พื้น ซึ่งตามพื้นจะมีน้ำขังอยู่มากบ้างน้อยบ้างตามแต่ที่ ทำให้มันได้ใช้เป็นแหล่งหากินและอาศัยหลบซ่อนตัวในเวลากลางวัน เมื่อถึงเวลากลางคืนจึงจะออกบินต่อไป

                แมงดานาจะวางไข่ตามลำต้นของไม้เนื้ออ่อนหรือไม่มีเนื้อไม้ เช่น ต้นข้าว หญ้า กก เป็นต้น โดยไข่ที่วางนั้นจะอยู่สูงจากระดับน้ำประมาณ 10 นิ้ว หรือ 1 ฟุต แล้วแต่ว่าสัญชาตญาณของมันจะบอกว่าปีนี้มีน้ำน้อยหรือมาก รวมทั้งต้องเป็นบริเวณที่เงียบสงบ ไม่มีสิ่งรบกวน กรณีเป็นพืชตระกูลข้าวตระกูลหญ้า มันจะรวบพืชนี้เข้าหากันสัก 2-3 ต้น แล้วปล่อยวุ้นที่เป็นเมือกเหนียวพันไว้รอบ ๆ กอพืชดังกล่าว เพื่อทำหน้าที่เป็นกาวยึดไข่ไว้ให้มั่นคง ส่วนไข่ที่เป็นเม็ดเล็ก ๆ นั้นจะวางบนเมือกนี้อีกที โดยวางไข่เรียงกันอย่างประณีตเป็นระเบียบ ประมาณ 100-200 ฟอง ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของตัวเมีย

                ไข่ที่วางไว้ใหม่ ๆ จะมีสีนวลน้อย ๆ หรือสีขาวปนม่วงอ่อน ๆ มีลายริ้วสีน้ำตาล แล้วจะค่อย ๆ คล้ำไปเล็กน้อย ไข่สีคล้ำเรียกว่า "ไข่แก่" เมื่อวางไข่แล้ว ตัวผู้จะมีหน้าที่คอยดูแลไข่จนกว่าตัวอ่อนจะฟักออกจากไข่และหากินเองได้ เพราะบางครั้งตัวเมียมักกินไข่ของมันเองเป็นอาหาร ซึ่งตัวผู้จะเฝ้ารังอยู่ใต้น้ำตามกอพืชที่ตัวเมียวางไข่ โดยจะว่ายน้ำขึ้นลงอยู่บ่อย ๆ พร้อมกับเยี่ยวรดไข่ให้มีกลิ่นเหม็น เพื่อป้องกันศัตรูมาทำร้ายลูก ๆ ของตน โดยเฉพาะ"มด" ส่วนตัวเมียก็จะออกไปหาอาหารมาให้ตัวผู้กิน

                ราว 5-7 วัน หลังจากวางไข่ ก็จะเริ่มเป็นตัวอ่อน ๆ อยู่ในไข่ สังเกตให้ดี ๆ ก็จะเห็นจุดสีดำเล็ก ๆ ของดวงตาลูกแมงดานา อีก 1-3 วัน จึงจะเริ่มฟักออกมาเป็นตัว โดยไข่จะเปิดฝาของมันออกมาคล้ายฝาชีหรือหมวก แต่ไม่หลุดออกจากกัน ลูกแมงดานาก็จะค่อย ๆ โผล่ออกมา ก่อนดันตัวเองออกมาจากไข่ด้วยท่าหงายท้องลงสู่น้ำราวกับมนุษย์กบหรือนักดำน้ำ ช่วงนี้มันจะพักนิ่ง ๆ อยู่บนผิวน้ำครู่หนึ่ง ก่อนดำลงสู่ใต้น้ำ

                ลูกแมงดานาหรือ "ตัวอ่อน" (Nymphs) ที่เกิดใหม่จะมีลำตัวนิ่ม สีนวลหรือสีเหลืองอ่อน และไม่มีปีก ก่อนที่สีตามลำตัวของมันจะค่อย ๆ เข้มขึ้นภายในระยะเวลาไม่ถึง ½ ชั่วโมง โดยเปลี่ยนเป็นสีเขียวปนเหลือง และสีเหลืองปนน้ำตาล ช่วงนี้พ่อแม่ของมันจะพยายามหาอาหารมาให้ลูกกิน จนกว่าลูก ๆ จะออกหาอาหารเองได้ จึงจะแยกย้ายกันจากไป